Η Μεσογειακή διατροφή

Ο όρος «Μεσογειακή διατροφή» χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις διατροφικές συνήθειες των λαών που ζουν γύρω από τη Μεσόγειο Θάλασσα. Το ιδιαίτερο μεσογειακό κλίμα, οι πολλές ημέρες ηλιοφάνειας αλλά και οι εδαφολογικές συνθήκες και φυσικά η τόσο έντονη παρουσία του θαλασσινού στοιχείου διαμόρφωσαν τη διατροφική κουλτούρα. Ελαιώνες, αμπελώνες και ο βυθός της θάλασσας προμήθευσαν τις πρώτες ύλες για τη βάση του ελληνικού και του μεσογειακού διαιτολογίου. Tο πιο σημαντικό από αυτά παραμένει η εκτεταμένη χρήση του ελαιολάδου. Όλες οι οδηγίες και οι κανόνες που συναντά κανείς σε βιβλία μεσογειακής διατροφής είναι στην ουσία διατροφικές συνήθειες που οι άνθρωποι της υπαίθρου … Read more

Tags:

Τα γλυκά του κουταλιού..πολύχρωμα φιλέματα

Το γλυκό του κουταλιού κατέχει τα σκήπτρα του πιο φιλόξενου κεράσματος σε κάθε νοικοκυριό. Πλάι σε ένα παγωμένο ποτήρι νερό καλωσορίζει φιλόξενα τους επισκέπτες. Σήμερα αποτελεί και δημοφιλή επιλογή των τουριστών, καθώς φεύγοντας, παίρνουν μαζί τους γλυκιές πολύχρωμες αναμνηστικές κουταλιές αμπαλαρισμένες σε μικρά, ασφυκτικά κλεισμένα, γυάλινα βαζάκια. Η ιστορία του φαίνεται να μας πηγαίνει πολλά χρόνια πίσω και να ξεκινά από την ανάγκη των νοικοκυρών να συντηρήσουν φρούτα και άλλους καρπούς για όλο το χρόνο. Άλλοτε λιαστά, άλλοτε μαρμελάδες και άλλοτε σε σιρόπι. Τα γλυκαντικά, όπως ήταν αρχικά το μέλι και έπειτα η ζάχαρη, είναι ουσίες που αποτελούν φυσικό συντηρητικό, … Read more

Tags:

Τα μπαχαρικά, γεύση και άρωμα στο καθημερινό τραπέζι

Αν και «εξωτικά» στην καταγωγή τα μπαχαρικά αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής μαγειρικής. Μια οικογένεια φυτών που νοστιμεύουν κάθε συνταγή και καρυκεύουν κάθε λογής πιάτο. Τα μπαχαρικά ταξίδεψαν από την Ανατολή στη Δύση μέσα από τον «δρόμο των μπαχαρικών», τις θαλάσσιες οδούς που ξεκινούσαν από τις δυτικές ακτές της Ιαπωνίας, διέσχιζαν την Ινδονησία και την Ινδία, έφταναν στη Μέση Ανατολή με τελικό προορισμό την Ευρώπη. Σε αυτό το θαλάσσιο δρόμο οφείλεται και η ανάπτυξη του εμπορίου των μπαχαρικών. Η ετυμολογία της λέξης αποδίδεται άλλοτε στην πακιστανική λέξη «μπαχάρ», ενώ κατά άλλες εκδοχές η προέλευση της λέξης είναι αραβική ή τουρκική. … Read more

Tags:

Σαλέπι, χειμωνιάτικο ρόφημα, πλανόδια συντροφιά από το παρελθόν

Καταναλώνεται ζεστό κατά τη χειμερινή περίοδο, σε χαμηλές θερμοκρασίες. Πρόκειται για σκόνη η οποία βράζεται με ζάχαρη ή μέλι και αρωματίζεται με πιπερόριζα. Το σαλέπι παρασκευάζεται από τις ρίζες άγριας ορχιδέας με την ονομασία Orchis mascula ή αλλιώς σερνικοβότανο. Οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν πως η ορχιδέα ήταν σύμβολο ανδρισμού και γονιμότητας. Πίστευαν πως τρώγοντας κονδύλους ορχιδέας θα μπορούσαν να ευνοήσουν τη γέννηση αρσενικών παιδιών. Πρόκειται για το γνωστό στις μέρες μας σερνικοβότανο. Εκτός από τις μαλακτικές, του αποδίδονται και αφροδισιακές ιδιότητες γι’ αυτό και στην αρχαιότητα ονομαζόταν επίσης «Σατύρειον».Ο Θεόφραστος πρώτος έδωσε την ονομασία Όρχις, εμπνευσμένος από τον μύθο του … Read more

Tags:

Ρυζόγαλο

Τα δύο βασικά συστατικά του ρυζόγαλου είναι και τα δύο συνθετικά της λέξης: ρύζι και γάλα. Με πολλές παραλλαγές αυτή η πουτίγκα ρυζιού στην πραγματικότητα, σερβίρεται σε πολλά μέρη του κόσμου. Σερβίρεται ως επιδόρπιο, ως σνακ αλλά και ως μέρος ενός χορταστικού πρωινού. Προσθέτοντας σε αυτή τη βάση, το βρασμένο σε γάλα ρύζι, ξύσμα από εσπεριδοειδή, φιστίκι Αιγίνης, ροδόνερο, μαστίχα ή και κρόκο Κοζάνης δημιουργεί κανείς υπέροχες και νοστιμότατες παραλλαγές του κρεμώδους γλυκίσματος που έχει πολλούς λάτρες. Το κατεξοχήν όμως καρύκευμα που το συνοδεύει είναι η κανέλα. Είτε προσθέτοντας ξυλάκια κανέλας κατά το βράσιμο του ρυζιού, είτε πασπαλίζοντας με τριμμένη … Read more

Tags:

Το ελαιόλαδο, «υγρός χρυσός» στο τραπέζι

Φυτό αυτοφυές στην Ελλάδα, καλλιεργούνταν στο Αιγαίο ήδη από το 2.000 π.Χ και μαζί με το λάδι υπάρχει έκτοτε παντού στη ζωή των Ελλήνων: στη διατροφή, στη θρησκεία, στη μυθολογία, στην ιατρική, στη λογοτεχνία, στην τέχνη. Ο Ηρακλής φύτεψε μια ελιά στο ναό της Ήρας στην αρχαία Ολυμπία, μετά την ολοκλήρωση την 12 άθλων του. Η Αθηνά δώρισε στους Αθηναίους την πρώτη ελιά του κόσμου κι έτσι έγινε το ιερό δέντρο της Αθήνας. Το έπαθλο των Ολυμπιονικών ήταν ένα στεφάνι από αγριελιά, ο κότινος. Οι Μυκηναίοι προσέφεραν ελαιόλαδο στους Θεούς, ενώ ο Όμηρος ονόμαζε την ελιά «το υγρό χρυσάφι της … Read more

Tags:

Μουσταλευριά, φθινοπωρινό γλύκισμα με μεθυστική μυρωδιά

H μουσταλευριά είναι ένα υγιεινό, μυρωδάτο, παραδοσιακό εποχικό γλυκό. Είναι συνδεδεμένο με το φθινόπωρο και τα κύρια υλικά παρασκευής του είναι ο μούστος και το αλεύρι, όπως το μαρτυρεί και η ίδια η λέξη. Ο μούστος είναι ο χυμός των σταφυλιών που παράγεται πριν από την διαδικασία της ζύμωσης. Η μουσταλευριά κάνει την εμφάνισή της μετά το τέλος των καλοκαιρινών διακοπών, όταν και παράγεται ο μούστος. Φιγουράρει σε πήλινα και πλαστικά κεσεδάκια σε γαλακτοπωλεία, φούρνους και ζαχαροπλαστεία, ενώ το μυστικό της επιτυχίας της είναι η καλή αναλογία μούστου και αλευριού. Η όψη της είναι διαυγής, η υφή της κρεμώδης, ενώ … Read more

Tags:

Μεζές

Η λέξη μεζές συνδέεται με τις κοινωνικές συνευρέσεις, τις παρέες και τα μικρά πιατάκια στο τραπέζι γεμάτα λιχουδιές, μικρογραφίες γευμάτων, τις μαζώξεις σε ηλιόλουστες βεράντες το καλοκαίρι, το τσιμπολόγημα σε μικρά κουτουκάκια ιδανικά καταφύγια για το χειμώνα. Η συνοδεία κρασιού, μπύρας τσίπουρου, ρακής ή ούζου κρίνεται αναγκαία. Η λέξη προέρχεται από τα περσικά μαζέ (maze), που σημαίνει “γεύση” όπως ακριβώς και η τουρκική έννοια meze. Ο μεζές έχει ξεχωριστή θέση στην ιστορία και την κουλτούρα της χώρας μας. Από την αρχαιότητα ακόμα, Έλληνες και Ρωμαίοι, συνήθιζαν σε γιορτές να απολαμβάνουν μικρά πιάτα με φρέσκα φρούτα, κρασί, τυρί, ελιές και λαχανικά … Read more

Tags:

Μαρμελάδα

Το ιδανικό πρωινό περιλαμβάνει συνήθως μαρμελάδα φρούτων. Την αλείφουμε στο ψωμί ή στη φρυγανιά με βούτυρο ή χωρίς και απολαμβάνουμε μοναδικές γεύσεις και χρώματα στο πιάτο μας χορταίνοντας παραπάνω από μία αισθήσεις. Οι πρώτες μαρμελάδες λέγεται ότι παρασκευάστηκαν αρχικά στην αρχαία Ελλάδα σε μια προσπάθεια συντήρησης των κυδωνιών με μέλι. Έτσι προέκυψε το «μελίμελον», το οποίο επεξεργάστηκαν με τη σειρά τους οι Ρωμαίοι για να ανακαλύψουν την πηκτίνη που προέκυπτε κατά τη βράση των φρούτων. Από τότε μέχρι σήμερα το γλυκό αυτό παρασκεύασμα έχει επιβιώσει και έχει διαδοθεί σε όλον τον κόσμο. Πλέον βασικό συστατικό μαζί με το φρούτο ή … Read more

Tags:

Το λουκούμι

Το λουκούμι μπορεί να θεωρείται ότι είναι τουρκικής προέλευσης γλύκισμα, ωστόσο, υπάρχουν περιοχές της Ελλάδας που φημίζονται για την παραγωγή του. Η Σύρος, η Κομοτηνή και οι Σέρρες είναι κάποιες από τις περιοχές γνωστές για τις κυβικού σχήματος γλυκές μπουκίτσες που δημιουργούν αυτή την υπέροχη λαστιχωτή αίσθηση στον ουρανίσκο. Στη Σύρο το λουκούμι έφτασε από την Κωνσταντινούπολη στις αρχές του 19ου αιώνα από Χιώτες πρόσφυγες, οι οποίοι πρόσθεσαν και τη γνωστή μαστίχα στο γλύκισμα. Λέγεται πως αυτό που δίνει στο συριανό λουκούμι τη μοναδική του γεύση είναι το υφάλμυρο νερό του νησιού μαζί με την εμπειρία χρόνων που ακολουθεί την … Read more

Tags:

Λουκουμάδες

Πρόκειται για ένα από τα πιο λαχταριστά επιδόρπια οι λουκουμάδες, αυτές οι πεντανόστιμες μπαλίτσες ζυμαριού τηγανισμένες σε καυτό λάδι, τραγανές απ’ έξω και αφράτες από μέσα, ενδείκνυνται για κάθε στιγμή της ημέρας. Γλυκείς ή αλμυροί σερβίρονται οποιαδήποτε στιγμή και συνοδεύουν την κάθε μας διάθεση. Συνήθως προτιμώνται με μέλι και κανέλα, αλλά στις επιλογές της γαρνιτούρας δεν υπάρχει περιορισμός: πραλίνα, φρούτα, σιρόπι κάθε γεύσης, μαρμελάδα, πολύχρωμη τρούφα από πάνω, ξηροί καρποί ή και τυρί αλμυρό ή πιο γλυκό και γιατί όχι και αλλαντικά κάθε είδους. Οι λουκουμάδες είναι απλοί στην έμπνευσή τους και με τις πάμπολλες επιλογές στο συνοδευτικό τους γίνονται … Read more

Tags:

Λαγάνα

Η λαγάνα είναι άζυμος άρτος, δηλαδή ψωμί που έχει παρασκευαστεί χωρίς προζύμι. Στην όψη είναι επίπεδη, με χοντρή τραγανή κόρα και λίγη ψίχα. Το χαρακτηριστικό της άρωμα κατά βάση προέρχεται από το σουσάμι και τον γλυκάνισο. Το όνομά της προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό «λάγανον», μια πλακωτή ζύμη από αλεύρι και νερό. Η ιστορία της λαγάνας ξεκινάει από τους αρχαίους χρόνους και φτάνει μέχρι σήμερα. Ο Αριστοφάνης στις “Εκκλησιάζουσες” αναφέρει ότι “Λαγάνα πέττεται” δηλαδή “Λαγάνες γίνονται”. Ο Οράτιος στα κείμενά του αναφέρει ότι η λαγάνα είναι “Το γλύκισμα των φτωχών”. Ο άζυμος άρτος, σύμφωνα με την παράδοση, χρησιμοποιήθηκε από τους … Read more

Tags:

Κεφίρ, το ελιξίριο της ζωής

Το κεφίρ ή αλλιώς κεφύριο παρασκευάζεται από οποιονδήποτε τύπο γάλακτος, αγελαδινό, πρόβειο, κατσικίσιο, το οποίο έχει υποστεί γαλακτική και αλκοολική ζύμωση με την προσθήκη κόκκων κεφυριού. Οι «κόκκοι» αυτοί πρόκειται για καλλιέργειες από μύκητες και βακτήρια του γαλακτικού οξέος και μοιάζουν με κουνουπίδι. Το κεφίρ έχει τις ρίζες του στις Παρευξείνιες χώρες και συγκεκριμένα στην περιοχή της Βόρειας Οσσετίας, μεταξύ Ρωσίας και της Γεωργίας. Οι λαοί των χωρών του Καυκάσου και της Μέσης Ανατολής το καταναλώνουν πολλούς αιώνες τώρα. Σύμφωνα με τον μύθο, ο Μωάμεθ έδωσε τους σπόρους του κεφίρ στους Χριστιανούς και τους έμαθε να φτιάχνουν γάλα κεφίρ. Από … Read more

Tags:

Βότανα και αφεψήματα, ένα μικρό οδοιπορικό.

Ο πλούτος των βοτάνων της ελληνικής γης είναι τεράστιος, γεγονός καθόλου τυχαίο, καθότι αυτή η ποικιλία οφείλεται στο μεσογειακό κλίμα και στη γεωλογική μορφολογία της χώρας. Υπάρχουν χιλιάδες ενδημικά είδη η πλειοψηφία των οποίων είναι αρωματικά με θεραπευτικές ιδιότητες. Η θεραπευτική δύναμη των βοτάνων συνιστά ανεκτίμητη κληρονομιά και χάρη στο μεσογειακό κλίμα, τα ελληνικά φυτά θεωρούνται από τα πιο πλούσια σε θεραπευτικές ιδιότητες παγκοσμίως. Η θεραπευτική αυτή δύναμη των βοτάνων ανακαλύφθηκε επί αρχαιοτάτων χρόνων, με τους Σουμέριους και τους Ασσύριους να είναι οι πρώτοι λαοί που είχαν τις πρώτες πληροφορίες σχετικά με τα φαρμακευτικά και αρωματικά βότανα. Οι Μινωίτες και … Read more

Tags:

Η Χωριάτικη Σαλάτα, όλη η Μεσόγειος σ’ένα πιάτο

Μια λιτή συνταγή που σμίγει με μεγολοπρεπείς γεύσεις δημιουργεί ένα μεσογειακό πιάτο, άλλοτε ως εισαγωγή στο κυρίως γεύμα, άλλοτε έχοντας το ρόλο του πρωταγωνιστή και την αυτονομία ενός «πλήρους γεύματος». Η χωριάτικη σαλάτα είναι ο απόγονος του κολατσιού των αγροτών. Λίγη ντομάτα, ελιές και αγγούρι μέσα στο δισάκι αρκούσαν για τη μεσημεριανή ανάπαυλα.Τα ίδια υλικά χρησιμοποιήθηκαν στη μεταγενέστερη χωριάτικη σαλάτα. Χυμώδεις ντομάτες, τραγανά αγγουράκια, ξερά κρεμμύδια λούζονται με λάδι κι αρωματίζονται με ρίγανη κι αλάτι. Η χρήση της φέτας θεωρείται προαιρετική, ενώ ελιές και πράσινη πιπεριά έρχονται να ολοκληρώσουν την χρωματική παλέτα. Κάποιες φορές προστίθεται κρίταμο ή κάππαρη, ξύδι ή … Read more

Tags:

Ο Ελληνικός Καφές

Με ζάχαρη ή πικρός, με πλούσιο καϊμάκι γεμάτο φουσκάλες ή λιτός και καθαρός, στη χόβολη ή στο μπρίκι, ο ελληνικός καφές είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα απλό ρόφημα. Είναι τελετουργία, συνήθεια και μνήμη. Συχνά χαρακτηρίζεται ως «μερακλίδικος», αλλά και ως καφές της παρηγοριάς, καθώς, σύμφωνα με το έθιμο, σερβίρεται στις κηδείες μαζί με κονιάκ και παξιμάδι. Αν και έχει αναγνωριστεί επίσημα από την UNESCO ως Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της Τουρκίας, ο καφές αυτός είναι βαθιά ριζωμένος σε ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο. Τον συναντάμε ως ελληνικό, αρμένικο, αραβικό, κυπριακό ή μεσανατολικό καφέ, αφού αποτελεί το πιο διαδεδομένο είδος καφέ σε … Read more

Tags:

Η φέτα, βασίλισσα του τυριού με ελληνικό διαβατήριο

Μπαίνει στις κατσαρόλες, γίνεται πρωταγωνίστρια σε πολλά πιάτα και αναδεικνύει την ελληνική κουζίνα με μοναδικό τρόπο. Χρωστάει το όνομά στο ότι κόβεται σε μεγάλες τριγωνικές φέτες . Πρόκειται για λευκό τυρί από αιγοπρόβειο γάλα που ωριμάζει σε άλμη. Τα πρώτα ιστορικά στοιχεία για τη φέτα τα βρίσκουμε την εποχή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, όπου συναντάμε την ονομασία «πρόσφατος» (φρέσκο). Συνδέεται στενά με την Κρήτη όπου ένας Ιταλός ταξιδιώτης στην Κάντια, την σημερινή περιοχή του Ηρακλείου, στα γραπτά του από το 1494 κάνει μνεία στις διαδικασίες σκλήρυνσης της σε άλμη, στην εμπορία και στην αποθήκευσή της. Η λέξη «φέτα» έχει μια ενδιαφέρουσα … Read more

Tags:

Το Αυγό

Η κότα έκανε το αυγό ή το αυγό την κότα; Η απάντηση παραμένει ένα ανεξήγητο μυστήριο και ένα διαχρονικό αίνιγμα που διχάζει ακόμα και την επιστημονική κοινότητα. Ωστόσο αυτό που δεν χωράει καμία αμφιβολία είναι το γεγονός πως το αυγό (όπως και η κότα) είναι συνδεδεμένο με τις διατροφικές συνήθειες διαφόρων λαών, μεταξύ των οποίων και του ελληνικού. Είτε βραστό (σφιχτό ή μελάτο), είτε τηγανητό, είτε στον φούρνο, είτε και ωμό ως βάση για μια πληθώρα παρασκευών όπως μαρέγκα, σαντιγί, ζύμες, γεμίσεις, σάλτσες κ.ά., το αυγό κατέχει τον τίτλο μιας από τις πιο βασικές και συμπυκνωμένες τροφές που μπορεί κανείς … Read more

Tags:

Τα κουλουράκια, μοσχοβολιστή συνοδεία καφέ

Αποτελεί εξαιρετικό και σχεδόν αχώριστο ταίρι του ελληνικού καφέ, αλλά και κέρασμα που βρίσκει κανείς σε κάθε νοικοκυριό. Ενδιαφέρον αποτελεί ότι τα κουλουράκια τα συναντάμε τον 7ο αιώνα μ.Χ στην Περσία, και ήταν αποτέλεσμα πειραματισμών και δοκιμών της θερμοκρασίας του φούρνου. Το εμπόριο και οι ανταλλαγές πληθυσμών, τα έφεραν στην Ευρώπη και από εκεί στον υπόλοιπο κόσμο. Τα κουλουράκια έχουν τις εκδοχές σε όλο τον πλανήτη, αφού κάθε χώρα έχει το δικό της κουλουράκι για να βουτάει στον καφέ, να τρώει σαν επιδόρπιο ή σαν δυναμωτικό σνακ. Στην Ελλάδα τα κουλουράκια έχουν την τιμητική τους το Πάσχα ενώ κατά τη … Read more

Tags:

Τα εσπεριδοειδή…τα φανταχτερά φρούτα του χειμώνα

Τα εσπεριδοειδή είναι αειθαλή δέντρα. Η ελληνική μυθολογία αναφέρει ήταν το δώρο που έκανε η Γαία στο γάμο του πατέρα των Θεών, του Δία, με την Ήρα. Αυτό το θεϊκό δώρο, που κρατήθηκε στους κήπους των Εσπερίδων, μακριά από τους θνητούς, καλλιεργήθηκε στον κάμπο των Χανίων. Οι Εσπερίδες, νύμφες της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας που ήταν κόρες της Νύκτας και του Ωκεανού φύλαγαν μαζί με ένα φίδι που είχε εκατό κεφάλια, το Λάδωνα, «τα χρυσά μήλα». Τα «μήλα» αυτά ο Ηρακλής κατάφερε και έκλεψε, αφού σκότωσε τον Λάδωνα και στη συνέχεια τα έδωσε στον Ευρυσθέα, ο οποίος τα πρόσφερε στην Αθηνά. … Read more

Tags: